Windows İşletim Sistemini Hızlandırma Teknikleri

Bilgisayarım geçen kış öyle bir hâle geldi ki, açılışta parolayı yazdıktan sonra masaüstündeki simgeler belirene kadar çay demleyebiliyordum. Format atmayı düşündüm, hatta USB'yi bile hazırlamıştım; ama önce şu klasik "ne oluyor da yavaşlıyor" sorusunu ciddiye alıp bir hafta boyunca sistemi kurcaladım. Sonunda formatsız olarak açılış süresini yarıdan aza indirdim. Aşağıda anlatacaklarım o haftanın notları: sırayla uygularsanız windows hızlandırma işini kimseye para vermeden halledebilirsiniz.

Baştan bir uyarı: "tek tıkla temizle" vaat eden optimizasyon programlarını bu listeye almadım. Onların çoğu kayıt defterinde gereksiz oynama yapıp işleri karıştırıyor. Windows'un kendi araçları, doğru kullanıldığında fazlasıyla yeterli.

Açılışı ve Arka Planı Kontrol Altına Almak

Yavaşlığın büyük kısmı donanımdan değil, sizden izin almadan çalışmaya başlayan yazılımlardan kaynaklanıyor. Yıllar içinde kurduğunuz her program kendini açılışa ekliyor ve siz farkında bile olmuyorsunuz.

Başlangıç uygulamalarını budamak

Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Sağdaki "Başlangıç etkisi" sütunu bana çok yardımcı oldu; "Yüksek" yazan ne varsa tek tek değerlendirdim. Bende Spotify, Adobe güncelleyicisi, yazıcı yardımcı programı ve bir bulut istemcisi açılışta çalışıyordu. Dördünü de devre dışı bıraktım; hiçbiri gerçekten kaybolmadı, sadece ihtiyacım olduğunda kendim açıyorum.

Devre dışı bırakmak programı silmez, sadece "sen ben çağırınca gel" der. Yani yanlış bir şey kapatırsanız aynı yerden geri açabilirsiniz. Antivirüs ve ses sürücüsü gibi şeylere dokunmayın, gerisi büyük oranda isteğe bağlı.

Arka plan uygulamaları ve gereksiz servisler

Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar yolundan her uygulamanın üç noktasına tıklayıp "Gelişmiş seçenekler" içindeki arka plan izinlerini "Hiçbir zaman" yapabilirsiniz. Özellikle Xbox, Haberler, İpuçları gibi kullanmadığım Microsoft uygulamalarını böyle susturdum. Dizüstü bilgisayarda bunun pil tarafına da yansıdığını fark ettim; telefonlarda pil ömrünü uzatma mantığının aynısı burada da geçerli.

OneDrive'ı kullanmıyorsanız senkronizasyonu duraklatmak yerine tamamen bağlantısını kesin. Sürekli dosya tarayan bir servis, özellikle mekanik diskte ciddi yavaşlık üretiyor.

Bildirim, animasyon ve görsel efektler

Bu kısım "eski bilgisayar" hissini en çok değiştiren adım oldu. Başlat'a "gelişmiş sistem ayarları" yazıp Performans bölümündeki Ayarlar'a girin. "En iyi performans için ayarla" seçeneği her şeyi kapatır ama arayüz biraz kaba görünür; ben özel seçeneği işaretleyip yalnızca "Ekran yazı tiplerinin kenarlarını yumuşat" ve "Küçük resimleri simge yerine göster" seçeneklerini açık bıraktım. Pencerelerin açılıp kapanma animasyonu gidince sistem gerçekten anında tepki verir hale geldi.

Disk, Bellek ve Bakım Tarafı

İlk bölüm yükü azaltır, bu bölüm ise donanımın nefes almasını sağlar. Buradaki adımları ayda bir tekrarlamak alışkanlık haline gelirse sistem bir daha o eski hâline dönmüyor.

Depolamayı gerçekten boşaltmak

Sistem diskinizde en az %15-20 boş alan bırakın; Windows sanal bellek ve güncelleme için bu alana muhtaç. Ayarlar > Sistem > Depolama içindeki Depolama Sensörü'nü açtım ve geçici dosyaları 30 günde bir otomatik silecek şekilde ayarladım. Bir de "Windows.old" klasörü var: büyük bir güncellemeden sonra onlarca gigabayt yer kaplayabiliyor ve Disk Temizleme'nin "Sistem dosyalarını temizle" seçeneğiyle silinebiliyor. macOS tarafında depolama boşaltma nasıl bir rahatlama sağlıyorsa, burada da etkisi aynı.

Tarayıcı önbelleği de sanılandan çok yer tutuyor. Onu ayrı bir konu olarak ele almak gerek, çünkü tarayıcıyı temizlemek çoğu insanın "bilgisayarım yavaş" dediği şikâyetin doğrudan cevabı oluyor.

SSD ve HDD için farklı bakım

Hâlâ mekanik diskle çalışıyorsanız söyleyebileceğim en dürüst şey şu: yapacağınız her yazılımsal ayardan daha büyük farkı bir SSD yaratır. Bende 8 GB RAM'li eski bir dizüstünde SSD'ye geçiş, açılış süresini dakikalardan saniyelere indirdi.

Sürücüler, güncellemeler ve düzenli tarama

Ekran kartı sürücüsünü üreticinin sitesinden güncel tutmak, özellikle arayüz akıcılığında hissedilir fark yaratıyor. Windows Update'i ertelemeyin ama büyük güncellemeleri iş yaparken değil, akşam kapatmadan önce çalıştırın. Ayda bir Microsoft Defender ile tam tarama yapmak da iyi bir alışkanlık; performans düşüşünün arkasında bazen sessizce çalışan bir kripto madencisi çıkabiliyor.

Bir işlem hangi kaynağı tüketiyor bilmiyorsanız Kaynak İzleyicisi'ni açın. "Disk" sekmesinde sürekli %100 yazan bir satır varsa, suçlu neredeyse her zaman oradadır.

Güç planı ayarı

Denetim Masası > Güç Seçenekleri'nde masaüstü bilgisayarlar için "Yüksek performans" planını seçmek işlemcinin frekansını daha agresif tutuyor. Dizüstünde pil ömrüyle takas olduğunu unutmayın; ben prize takılıyken yüksek performans, p