Web Tarayıcısını Temizleme ve Hızlandırma
Tarayıcım bir sabah açılışta tam yedi saniye boyunca boş beyaz ekranda bekletti beni. Yedi saniye kulağa az geliyor ama her sekmede, her yenilemede aynı gecikmeyi yaşayınca insan sinirleniyor. O gün sekmeleri kapatıp altı ay boyunca hiç dokunmadığım yerlere baktım: 4 GB'ın üzerinde önbellek, elli kadar uzantı kalıntısı, oturum açık kalmış onlarca site. Temizlik sonrası aynı tarayıcı, aynı bilgisayarda bambaşka çalıştı.
Aşağıda Chrome, Firefox ve Edge için kendi kullandığım sırayı anlatıyorum. Sadece "geçmişi sil" demekle bitmeyen, ama yarım saatten fazla da vakit almayan bir düzen.
Yığılan Verileri Doğru Şekilde Temizlemek
Önce şunu netleştirelim: tarayıcı önbelleği kötü bir şey değil. Ziyaret ettiğiniz sitelerin logolarını, yazı tiplerini, script dosyalarını diske kaydeder ki bir dahaki gelişinizde tekrar indirmesin. Sorun, bu birikimin zamanla bozulmuş veya sürümü geçmiş dosyalarla dolmasıyla başlıyor. Site güncellenmiş, sizin tarayıcı hâlâ eski CSS dosyasını kullanmaya çalışıyor — sayfa bozuk görünüyor, giriş yapamıyorsunuz, buton çalışmıyor.
Hangi kutuyu işaretleyeceğinize dikkat edin
Üç tarayıcıda da Ctrl + Shift + Delete (macOS'ta Cmd + Shift + Delete) temizlik penceresini açar. Karşınıza çıkan listede seçimleri şöyle yapıyorum:
- Önbelleğe alınmış görüntüler ve dosyalar: Her zaman işaretli. Zararsız, en çok yeri bu kaplıyor.
- Çerezler ve site verileri: Dikkatli olun. Bunu silerseniz tüm sitelerden çıkış yapar, iki adımlı doğrulamada "bu cihazı hatırla" kaydınız uçar. Ben bunu ancak belirli bir sitede sorun varsa, o siteye özel olarak siliyorum.
- Tarama geçmişi: Performansla ilgisi neredeyse yok, tamamen gizlilik tercihi.
- Şifreler ve otomatik doldurma: Asla dokunmuyorum. Yedeğiniz yoksa geri gelmez.
Zaman aralığını "Tüm zamanlar" seçmek en etkilisi. "Son bir saat" gibi seçenekler ancak az önce ortaya çıkan bir sayfa hatasını çözmek içindir.
Tek siteye özel temizlik: en zarif yöntem
Sadece bir bankacılık sitesi ya da bir panel sorun çıkarıyorsa her şeyi silmenin anlamı yok. O sekmede adres çubuğunun solundaki kilit simgesine tıklayıp "Çerezler ve site verileri" bölümünden yalnızca o alanın verisini kaldırabilirsiniz. Bir de klavye kısayolu var ki bence en çok işe yarayan: sayfa açıkken Ctrl + F5 ya da Ctrl + Shift + R, o sayfanın önbelleğini yok sayıp her şeyi sunucudan yeniden çeker. Bir sitenin "bozuk göründüğü" durumların yarısı bu kısayolla çözülüyor.
Tarayıcı bazında küçük farklar
| Tarayıcı | Ayar yolu | Not |
|---|---|---|
| Chrome | Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik > Tarama verilerini sil | "Gelişmiş" sekmesinde barındırılan uygulama verisi ayrı durur |
| Firefox | Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik > Çerezler ve Site Verileri | "Kapanışta çerezleri sil" seçeneği var, çok pratik |
| Edge | Ayarlar > Gizlilik > Tarama verilerini temizle | Her kapanışta otomatik temizlik kuralı tanımlanabiliyor |
Firefox'ta ayrıca about:cache adresine giderek önbelleğin kaç megabayt yer kapladığını ve nerede tutulduğunu görebiliyorsunuz. Merak edenler için güzel bir kontrol noktası.
Temizlikten Sonra Kalıcı Hız Kazanmak
Sadece tarayıcı cache temizleme işlemi yapıp bırakırsanız iki hafta sonra yine aynı noktaya dönersiniz. Asıl fark yaratan, önbelleği besleyen kaynakları kontrol altına almak.
Uzantılar: en büyük suçlu genelde burada
Kendi tarayıcımda on dört uzantı vardı, aktif olarak kullandığım üç taneydi. Chrome ve Edge'de Shift + Esc ile açılan yerleşik görev yöneticisi tam olarak hangi uzantının ne kadar bellek ve CPU yediğini gösteriyor. Bende bir kupon uzantısı tek başına 300 MB'ın üzerinde RAM tutuyordu — sildiğim gün fark hissedilir oldu.
Kuralım şu: kullanmadığım uzantıyı devre dışı bırakmıyorum, tamamen kaldırıyorum. Devre dışı uzantı bile bazı durumlarda profil klasöründe yer tutmaya devam ediyor.
Sekme ve başlangıç davranışı
"Kaldığım yerden devam et" ayarı konforlu ama tarayıcıyı her açılışta yirmi sekmeyi birden yüklemeye zorlar. Ben bunu "Yeni sekme sayfasını aç" olarak değiştirdim, gerçekten ihtiyacım olan sayfaları da yer imlerine aldım. Chrome ve Edge'deki bellek tasarrufu özelliği de arka plandaki uykuya alınmış sekmeleri boşaltıyor; düşük RAM'li makinelerde etkisi net.
Profil bozulması ve son çare
Her şeyi temizlediniz, uzantıları attınız, hâlâ takılıyor mu? O zaman tarayıcı profili bozulmuş olabilir. Chrome ve Edge'de Ayarlar içinde "Ayarları özgün varsayılanlarına geri yükle" seçeneği var; yer imleri ve şifreler kalır, ancak arama motoru, başlangıç sayfası, uzantılar ve çerezler sıfırlanır. Firefox'ta bunun karşılığı "Firefox'u Yenile". Yeniden kurmadan önce mutlaka bunu deneyin, çoğu zaman yetiyor.
Bir de disk tarafını ihmal etmeyin. Tarayıcı önbelleği zaten diskte yaşıyor; sistem diski dolduğunda tarayıcı da yavaşlar. Windows kullanıy